xộc xệch

Gói hàng được buộc xộc xệch bằng một sợi dây.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Không chắc chắn, lỏng lẻo, không được buộc chặt hoặc lắp ráp kỹ càng: "xộc xệch" mô tả trạng thái của một vật không được cố định chặt chẽ, có độ rung, lắc hoặc chơi.
   • Lôi thôi, luộm thuộm, không gọn gàng: "xộc xệch" dùng để chỉ cách ăn mặc hoặc diện mạo thiếu chỉnh tề, không được chăm chút.
   • Trục trặc, không vận hành tốt: "xộc xệch" cũng được dùng để nói về công việc, máy móc, hoặc hệ thống hoạt động không suôn sẻ, gặp vấn đề.

Ví dụ sử dụng

• Không chắc chắn, lỏng lẻo:

  • Gói hàng buộc xộc xệch. (Gói hàng có dây buộc không chặt, dễ bị bung ra.)
  • Cánh cửa bị xộc xệch, đóng không kín. (Cánh cửa lắp lỏng, không khít với khung.)

• Lôi thôi, luộm thuộm:

  • Anh ta ăn mặc xộc xệch, nhìn rất luộm thuộm. (Anh ta mặc quần áo không chỉnh tề, nhếch nhác.)
  • Đầu tóc cô ấy xộc xệch sau một ngày làm việc. (Tóc cô ấy rối bù, không gọn gàng.)

• Trục trặc, không vận hành tốt:

  • Công việc làm ăn xộc xệch quá. (Việc kinh doanh gặp nhiều khó khăn, không thuận lợi.)
  • Cỗ máy này chạy xộc xệch, cần sửa chữa. (Máy móc hoạt động không ổn định, có tiếng kêu lạ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xộc xà xộc xệch": dạng láy âm, mang nghĩa nhấn mạnh hơn: rất lỏng lẻo, rất luộm thuộm, hoặc rất trục trặc.

  • Cái bàn này lắp xộc xà xộc xệch, không thể để đồ nặng. (Cái bàn lắp ráp cực kỳ lỏng lẻo, không an toàn.)

• "ăn mặc xộc xệch": cụm từ thông dụng chỉ phong cách ăn mặc cẩu thả, không chú ý đến hình thức.

  • Đi phỏng vấn mà ăn mặc xộc xệch là không nên. (Trang phục lôi thôi khi đi phỏng vấn sẽ gây ấn tượng xấu.)

Biến thể và từ gần giống

• Xộc (tính từ): dạng rút gọn, ít dùng riêng, thường xuất hiện trong từ láy như "xộc xệch".
• Xệch (tính từ): lỏng lẻo, không ngay ngắn.
  • Cái quần bị xệch xuống. (Quần bị tụt, không giữ đúng vị trí.)

Từ đồng nghĩa

• Lỏng lẻo: không chặt chẽ, dễ tuột.
• Luộm thuộm: ăn mặc hoặc sắp xếp không gọn gàng.
• Nhếch nhác: bề ngoài lôi thôi, bừa bộn.
• Trục trặc: gặp vấn đề trong vận hành.

Thành ngữ liên quan

• Xộc xệch như gà mắc đẻ: (khẩu ngữ) chỉ trạng thái luộm thuộm, vội vàng, không chỉnh tề.
  • Sáng nay dậy muộn, chạy ra đường xộc xệch như gà mắc đẻ. (Trang phục và đầu tóc rất lộn xộn vì vội vàng.)